“Apolityczność” Nightwish

W ciągu ostatniego tygodnia października na naszym profilu na portalu facebook prezentowaliśmy autorski cykl, w którym zagłębialiśmy się w społeczne tematy, poruszane przez Nightwish w swoich utworach.

Cykl ten był pokłosiem burzliwych rozmów, w której pojawiały się stwierdzenia, jakoby “polityki nie wolno mieszać do muzyki”, ani do “bycia fanem”.

Już na samym początku zaznaczamy, że każdy fan ma swoje poglądy i swoje priorytety, ma do tego prawo, a my to szanujemy, i absolutnie nie chodzi nam o to, żeby zaprezentować nasz – tj. członków fanklubu – światopogląd lub twierdzić że któryś kierunek jest obiektywnie właściwy.
Chcemy natomiast pokazać, że:
po pierwsze, “punkt widzenia zależy o punktu siedzenia”, i to co dla jednych jest polityczne, dla drugich jest oczywiste – jak prawo do życia w świeckim państwie, wiara w naukowy konsensus, walka o fundamentalne prawa człowieka i zachowanie bioróżnorodności planety;
po drugie, członkowie Nightwish wielokrotnie zabierali głos w ważnych sprawach oraz wielokrotnie dawali upust swoim poglądom w muzyce oraz wypowiedziach, co na siedmiu przykładach zaprezentowaliśmy w tym tygodniu.

Więc jeśli macie się oburzać na coś co tutaj się znalazło, to pamiętajcie – to ich słowa, nie nasze.

Dzień pierwszy

Zaczynamy od pierwszego przychodzącego na myśl przykładu: “Weak Fantasy” z albumu Endless Forms Most Beautiful. Utwór jest buntem przeciwko religijnej indoktrynacji, fanatyzmowi religijnemu i narzucaniu prawa religijnego społeczeństwu. Zdecydowanie najsilniej wybrzmiewa jego refren:

Your only truth
Tribal poetry
Witchcraft filling your void
Lust for fantasy
Male necrocracy
Every child worthy of a better tale

Zachęcamy do zapoznania się z materiałami na temat tego utworu: Nightwish interview – Marco (part 1) oraz Interview with Troy Donockley (NIGHTWISH).

Dzień drugi

Przypomnijmy sobie teraz “The Kinslayer” z albumu Wishmaster. Utwór bezpośrednio nawiązuje do głośnej masakry w Columbine High School (Kolorado) z kwietnia 1999 roku. Trzeba pamiętać, że album był nagrywany zaledwie 8 miesięcy po tych wydarzeniach, a media szukając “winnych” tragedii wskazywały m.in. gry komputerowe oraz… ciężką muzykę.

Podmiotem lirycznym utworu jest masowy morderca, zaś pojawiający się w środku dialog jest faktycznym dialogiem, który rozegrał się w miejscu zbrodni, według relacji świadków. Pierwszy wers jest nawiązaniem do antywojennej powieści Ernesta Hemingwaya “Komu bije dzwon”, później słychać też muzyczne nawiązania do utworu “One” Metalliki (to znowuż niemal adaptacja antywojennego manifestu “Johnny poszedł na wojnę”). Tuomas podkreślał, jak olbrzymi wpływ wywarło na niego to wydarzenie i jak ciężko było mu się z nich otrząsnąć.

For whom the gun tolls
For whom the prey weeps
Bow before a war
Call it religion

Tematykę utworu szczegółowo omówił Tuomas na stronie internetowej zespołu: Lyrics – Wishmaster.

Zainteresowanych tematem odsyłamy do dokumentu Michaela Moora “Zabawy z bronią” oraz inspirowanym wydarzeniami filmu Gusa van Santa “Słoń“.

Dzień trzeci

Na półmetku naszego cyklu oddamy głos Floor Jansen, feministce:

Tak, wierzę, że mężczyźni i kobiety są sobie równi. Jeśli to oznacza, że jestem feministką, to tak, jestem! Podchodzę z kraju, gdzie ta równość jest brana za pewnik. Na tej planecie wciąż są kobiety, które są mordowane za to, że zostały zgwałcone. Wciąż są małe dziewczynki, które są gwałcone oraz mężczyźni, którzy unikają za to konsekwencji. Tak, w tym sensie jestem feministką!

Floor jest bardzo zaangażowana w prokobiecy Secret Sari Project, włączyła się do zbiórki mającej na celu wzrost roli kobiet w Indiach oraz zapewnienie im wolności. W głośnym tekście dla Kerrang! pisała o problemie okaleczania kobiecych narządów płciowych (tzw. obrzezanie), nierównościach płacowych, handlu ludźmi, systemowym szowinizmie, gwałtach oraz religii jako częstym źródle hipokryzji i nierówności.

W dobie #MeToo Floor bardzo głośno wypowiadała się o ciężkiej doli wokalistki metalowej, stawała po stronie ofiar, dzieliła się doświadczeniem, odwoływała się do kobiecej solidarności oraz sugerowała rzadsze używanie sformułowania “female-fronted”.

Postanowiliśmy przywołać tutaj utwór “The Eyes of Sharbat Gula” z albumu Endless Forms Most Beautiful. Nazwanym tak na cześć pasztuńskiej uchodźczyni, której twarz ozdobiła okładkę National Geographic w roku 1984. Tuomas chciał napisać tekst do tego utworu poświęcony losowi kobiet i dzieci w krajach ogarniętych wojną. Miał jednak zbyt wiele trudności z odpowiednimi lirykami, po namowie Troya zdecydował się pozostawić utwór instrumentalnym z dodatkiem dziecięcego chóru.

Jeśli jesteście zainteresowani tematyką, to polecimy wydany w Polsce zbiór esejów Rebeki Solnit “Mężczyźni objaśniają mi świat”.
Istotne linki: Secret Project
Źródła wypowiedzi: /1/,
/2/,
exclusive interview with Floor Jansen from Nightwish,
Nightwish’s Floor Jansen: “We Cannot Better The World With One Special Day, But We Can Leave The Planet In A Better Shape Than We Found It”,
How Nightwish’s Floor Jansen has spent a lifetime silencing the dickheads.

Dzień czwarty

Czym jest trybalizm czyli plemienność? Jak ma się do populizmu, nacjonalizmu, autorytaryzmu? Dlaczego te wszystkie określenia ze zdwojoną mocą wróciły do Europy XXI wieku? Utwór “Tribal” z albumu Human. :||: Nature. w bardzo poetycki sposób porusza ten temat. I choć dla numeru najbardziej charakterystyczne są jego druga połowa z wokalizami, odgłosami zwierząt oraz okrzyków i ciężkimi gitarami, to trzeba pamiętać, że to też jeden z najciekawszych tekstowo numerów Nightwish ostatnich albumów.

Sing the praise of your creation
Bride-prices, thought crimes, blind minds

Sam Tuomas szczegółowo opisał swoje poglądy polityczne przy okazji ostatnich Q&A, nazywa się wprost socjaldemokratą, mówił też o ewolucji swoich poglądów i kondycji współczesnej polityki. Całą wypowiedź można znaleźć tu.

Zainteresowanym dzisiejszym tematem polecamy raport “Więcej niż Populizm. Zjawisko trybalizmu na Węgrzech i w Polsce” przygotowany przez Instytut Spraw Publicznych oraz Political Capital.

Dzień piąty

“Świat jest wspaniałym miejscem. Niesprawiedliwość politycznych i religijnych reżimów są największą skazą na ludzkości. To powiedziawszy, ja i mój kolega Tuomas Holopainen jesteśmy szczerze wdzięczni za to, że mój głos i jego utwór zostały zasugerowane do użycia w tym kontekście.”

W ten sposób Marko Hietala ogłosił, że “Taikatalvi” z albumu Imaginaerum zostało użyczone luksemburskiemu oddziałowi Amnesty International w kampanii z roku 2014 dotyczącej ofiar tortur na świecie.

Chyba nie trzeba dopowiadać, że rozpoczęte w 1972 roku w Szwajcarii działania AI mające na celu całkowite zniesienie tortur na świecie (na wzór niewolnictwa) trwają do dziś.

Wciąż nie wszystkie państwa ratyfikowały Konwencję w sprawie zakazu stosowania tortur ONZ (wśród nich Indie, Iran, Sudan, Mjanma, Korea Płn., Malezja, Papua-Nowa Gwinea, Bhutan, Tanzania, Zimbabwe), żyje w nich ponad miliard 600 milionów ludzi, około 21% populacji.

W ramach “lektury dodatkowej” kilka informacji o działaniach AI i stanie praw człowieka na świecie.
Podstrona AI poświęcona torturom: Torture
Stanowisko AI w kontekście obecnych protestów w Polsce: Poland: Authorities must protect peaceful protests against abortion restrictions
Raport roczny AI 2016/17 w języku polskim – Sytuacja praw człowieka na świecie. Dokumentuje sytuację praw człowieka w 159 krajach i terytoriach w 2016 roku

Dzień szósty

Jak zapowiedzieliśmy wczoraj weekend spędzimy z czterema tematami: ekologią, sekularyzmem, ewolucją i nauką. Możecie się zastanawiać dlaczego te tematy dołączamy do pozostałych, w bardziej oczywisty sposób “politycznych”, więc na początek garść statystyk:

49% Polaków nie wierzy klimatologom, 30% nie wierzy w ewolucję. 33% Amerykanów wierzy, że ludzie istnieją w niezmienionej formie od początku świata i mniej niż połowa nie wierzy, że tworzone przez człowieka gazy cieplarniane są jedną z przyczyn globalnego ocieplenia; zaś jedno na dwanaście amerykańskich dzieci (z woli rodziców) nie zostało zaszczepione na odrę, świnkę i różyczkę. Mniej, niż 36% ludzi uważa, że praca naukowców jest bardzo potrzebna.
Silnie pronaukowe podejście Nightwish robi teraz większe wrażenie. Jutro skupimy się na ewolucji, dziś na klimacie.

Fakt, że przyroda pełniła kluczową rolę w teksach kapeli jest znany, już na pierwszym krążku wybrzmiewa piękny pean do dziewiczej Laponii (“Lappi”), a tematyka wraca co chwila przez pierwsze dwie dekady działalności.

Podczas promocji albumu Endless Forms Most Beautiful członkowie zespołu kilka razy wspominali w rozmowach wagę konsensusu naukowego i świadomość zmian, które dzieją się na planecie oraz ich przyczyn. Floor powiedziała, że jest “obsessed with recycling”, Tuomas opowiadał o marzeniu zostania “science nerd”. Bonusowy utwór zatytułowali nazwiskiem naukowca i popularyzatora nauki Carla Sagana. Nawiązali też współpracę z etologiem, biologiem i pisarzem Richardem Dawkinsem, bardzo chcieli, żeby na albumie pojawił się David Attenborough – biolog, historyk naturalny i osobowość telewizyjna.

Miesiąc przed premierą Human. :||: Nature. zespół pokazał jeden ze swoich singli “Ad Astra” i ogłosił współpracę z projektem ekologicznym World Land Trust, którego teledysk de facto był reklamą. Wcześniej Floor podarowała swój portret na aukcję charytatywną, której beneficjentem było WLT.

World Land Trust zajmuje się ochroną lasów deszczowych, w szczególności w Ameryce Południowej. Wycinka ogromnych połaci Amazonki, i innych dżungli np. na Borneo, pod uprawę rolną i gospodarczą, stanowi w tej chwili jedną z największych bolączek klimatycznych. I w przeciwieństwie do np. ilości ozonu czy CO₂ w atmosferze lub energetyki opartej na paliwach kopalnianych jest znacznie mniej dyskutowana.

Można powiedzieć, że różni naukowcy trochę… odwdzięczyli się zespołowi. Na jego cześć (lub jego członków) nazwane zostały m.in. owad (Sciophila holopaineni), szkarłupnia (Ophiomitrella Floorae), krab (Tanidromites nightwishorum) oraz jaskinia (Alpenglow Rockshelter).

Źródła do wypowiedzi członków Nightwish oraz odkryć:
Metal behemoths Nightwish: “David Attenborough wrote to personally decline appearing on our album”, 7 Things You Probably Didn’t Know About Nightwish’s Floor Jansen,
NIGHTWISH’s FLOOR JANSEN: ‘We Need To Take Care Of Planet Earth Better Than We Have’,
NIGHTWISH’s FLOOR JANSEN: ‘We’re Ruining The Planet For Future Generations’,
New species of Cretaceous brittle star named in honour of Nightwish vocalist,
Quite an honor for Nightwish: got into the history of science – Tuomas Holopainen screamed with joy,
Another scientific discovery named for Nightwish!, NIGHTWISH Has a Crab Species Named After Them,
Nightwish’s Tuomas Holopainen: “I always dreamt of being a science nerd”.

Cenne informacje o wpływie lasów deszczowych na klimat i bioróżnorodność w języku polskim:
Lasy deszczowe Amazonii – dlaczego są tak ważne dla globalnego klimatu?,
Dzień Różnorodności Biologicznej: Podczas pandemii wycinka lasów tropikalnych wzrosła ponad dwukrotnie,
Wycinanie lasów tropikalnych,
Odkrywamy tajemnice wyjątkowej sieci pokarmowej roślin i owadów w lasach tropikalnych,
Dla ryb z lasu deszczowego każda wycinka jest za duża…,
Coraz więcej lasów tropikalnych wycinanych na potrzeby rolnictwa rynkowego.

Polecamy prowadzony przez naukowców fanpage Nauka o klimacie, który jest nieocenionym źródłem wiadomości, analiz i prognoz klimatycznych, bardzo często z polskiej perspektywy.

Dzień siódmy

Jak zapowiedzieliśmy wczoraj temat łatwy i przyjemny – ewolucja. Ale nie jak w zdaniu “ewolucja z gothic-metalu do pop rock” tylko jak w zdaniu “życie ewoluuje dzięki zróżnicowanej przeżywalności replikujących się jednostek”. Dlaczego jest to temat polityczny, pisaliśmy wczoraj.
Będziemy go dzisiaj łączyć z innym terminem – sekularyzm. Sekularyzm znaczy świeckość, ale rzadziej w kontekście świeckości osoby, a raczej kraju, ustroju lub instytucji. W sensie kluczowym oznacza on rozdział państwa od Kościoła. Przykładem państwa bardzo sekularnego będzie Francja, po drugiej stronie osi stoi Iran; czy tego chcemy czy nie, każde państwo można gdzieś na tej osi usadowić.

Przypominaliśmy wczoraj słowa Marko Hietala, który stwierdził, że “nierówności reżimów religijnych są największą skazą na ludzkości”. Parę lat temu Troy Donockley i Tuomas Holopainen określili się jako “openly secular”. Również Floor Jansen podczas swojego live na Instagramie w ramach promocji ostatniego albumu odpowiedziała fanowi, że jest ateistką. Ale sekularność nie jest równoznaczna z ateizmem – oznacza racjonalne podejmowanie działań np. w polityce, w przeciwieństwie do takiego, które opiera się na dogmatach religijnych.

I właśnie jeden z takich dogmatów “narusza” teoria ewolucji. Ten konsensus naukowy stoi w sprzeczności z dogmatami niektórych religii i stąd dyskusje w niektórych krajach czy należy uczyć jej w szkołach, choć oczywiście tysiące innych teorii naukowych też stoją w sprzeczności z dziesiątkami religii. Ale to tej właśnie teorii naukowej zespół poświęcił praktycznie cały album Endless Forms Most Beautiful, którego nawet tytuł, oprawa graficzna, teledyski i oprawa koncertów nawiązują do ewolucji.

Historię tego jak członkowie zespołu, a w szczególności Tuomas, podchodzili do tematu ewolucji życia na ziemi i jak stwierdzili, że jest to temat na cały krążek świetnie opisano w książce “We Were Here”. Zespół wspomina m.in. książkę Richard Dawkinsa (którego cytat użyliśmy w pierwszym zdaniu) “Najwspanialsze widowisko świata. Świadectwa ewolucji”, który w końcu sam wystąpił na albumie. Wspominają również film dokumentalny Billa Mahlera “Wiara czyni czuba”, ale też “O powstawaniu gatunków” Karola Darwina, “Opowieść przodka. Pielgrzymka do początków życia” czy “Walden, czyli życie w lesie”. Jak pisaliśmy w poniedziałek zespół krytykuje też fanatyzm religijny (“Weak Fantasy”), ale w żaden sposób nie dotyka samej religii, ani osób religijnych. Sam Tuomas również przypomina, że jako osoba wychowana w chrześcijaństwie od początku istnienia zespołu korzysta z mitologii i symboliki chrześcijańskiej, zganił dziennikarza, który nazwał EFMB “ateistycznym albumem”, stwierdził, że religie są “fascynujące, a ich historia inspiruje do tworzenia”.

Fragment otwierającego album utworu “Shudder Before The Beautiful”

The unknown
The grand show
The choir of the stars
Interstellar
Theatre play
The nebulae curtain falls
Imagination
Evolution
A species from the vale
Walks in wonder
In search of
The source of the tale

Tymi słowami kończymy cały cykl, tradycyjnie polecimy “lekturę uzupełniającą” – gorąco zachęcamy do zapoznania się z wydaną po polsku i pięknie ilustrowaną książką Dawkinsa, która zainspirowała zespół i od której swoją nazwę bierze 24-minutowa suita wieńcząca album EFMB – “Najwspanialsze widowisko świata. Świadectwa ewolucji”.

Troy i Tuomas o Openly Secular: Tuomas Holopainen & Troy Donockley (Nightwish) – Openly Secular

Wypowiedzi członków Nightwish o ewolucji i sekularyzmie:
Nightwish: Never Ending Story,
Nightwish interview,
NIGHTWISH’s Tuomas Holopainen On Endless Forms Most Beautiful– “The Album Is About The Diversity Of The Life, The Beauty Of The Natural World”,
NIGHTWISH – Food for Thought,
Interview with Troy Donockley (NIGHTWISH)

Przeczytaj również...